Açık Öğretim Kamu Maliyesi Dersi Kitap Özeti

Aşağıda Açık Öğretim Fakültesi Kamu Maliyesi dersi Kitabının Tam özeti mevcuttur.
------------------------------

• Liberalizmin öncüleri Fizyokratlardır.

• Transfer harcamalarının unsurları: Faiz ödemeleri, Fon ödemeleri, Kamulaştırma, Borç ödemeleri

• Belediye sınırları dışına taşan hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla kurulan idarelere il özel idareleri denir.

• İki ekonomik birimin üretim veya tüketim faaliyetinden, üçüncü kişilerin fiyat mekanizması dışında fayda veya zarar görmesine Dışsallık denir.

• Devletin ekonomik istikrar görevi kapsamına girenler: Tam istihdamı sağlama, Ekonomik büyümeyi sağlama, gelir dağılımını sağlama, cari işlemler dengesini sağlama

• Devletin dışsallıklara müdahale yöntemleri: Sübvansiyon, vergileme, miktar kısıtlaması, mülkiyet haklarını düzenleme

• Temsili demokrasinin özellikleri:
Bireylerin fayda maksimizasyonu için, siyasi partilerin ise oy maksimizasyonu için çalışmaları,
Siyasi partilerin temel güdülerinin, iktidara gelebilmek için veya iktidarda iken tekrar seçilebilmek olması,
Siyasi partilerin ve seçilmiş temsilcilerin ideal toplum amaçlarına göre değil, kendi amaçlarına göre davranmaları,
Seçmenlerin belli bir dönemde kendilerine en yüksek faydayı sağlayacak olan partiye oy vermeleri.

• Dar anlamda kamu harcaması kavramının kapsamına girenler: Merkezi devlet örgütünün harcamaları, yerel yönetimlerin harcamaları

• Geniş anlamda kamu harcaması kavramının kapsamına girenler Merkezi devlet örgütünün harcamaları, Yerel yönetimlerin harcamaları, Sosyal güvenlik kuruluşunun harcamaları, Kamu iktisadi kuruluşlarının harcamaları

• Vergi harcaması olanlar: Vergi istisnası, vergi muafiyeti, yatırım indirimi, vergi indirimi

• Kamu harcamalarında bir artışa neden olanlar: Devlet sınırlarının genişlemesi, Savunma harcamalarının artması, devletin yeni teknolojiler satın alması, Ülke nüfusunun artması

• Kaynakların tam kullanılmaması, fiyatların marjinal sosyal değerleri yansıtmaması, fiyatların devlet tarafından belirlenmesi, dışsallıkların ortaya çıkması durumlarında gölge fiyatlar kullanılır.

• Gelişmekte olan ülkelerde, fayda-maliyet analizinin kamu yatırım kararlarına ilişkin sorunların tümünü çözememesinin nedenleri:
Analizin yapısal güçlükleri, veri eksikliği,ekonomik ve toplumsal yapısının istikrarsızlığı, kamu yatırımları konusunda son kararın siyasilere ait olması

• Tek bir malın arz ve talebini kullanarak, denge üretim ve denge fiyat düzeyini belirlemek amacıyla kullanılan analiz türü kısmi denge analizidir.

• Ülkelerin ekonomik kalkınma süreçlerini kamu harcamaları ile ilişkilendirmeye çalışan kalkınma modellerinin öncüsü Musgrave 'dir.

• Wagner'e göre kamusal faaliyetlerin artış nedenleri:
İç ve dış güvenlik hizmetlerinin artması,
ilerleyen teknoloji nedeniyle devlet faaliyetlerinin maliyetinin artması,
devletin piyasaya girerek doğrudan doğruya mal ve hizmet üretmesi,
devletin topluma daha nitelikli hizmet sunmak istemesi

• Kamu harcamalarındaki artışı kısa dönemdeki dalgalanma ve değişikliklerle açıklamaya çalışan yaklaşım Peacock ve Wiseman tarafından yapılmış Sıçrama tezi yaklaşımıdır.

• Genel hizmetleri yürüten kuruluşlar: TBMM, Başbakanlık, Cumhurbaşkanlığı, Dışişleri bakanlığı

• Türkiye'de program bütçe hizmetleri 1973 yılında uygulamaya konulmuştur.

• Döner sermayelerin özellikleri:
Genel mali yönetimin dışında tutulmaları,
Kendilerine ait bir yönetim şekline sahip olmaları,
Ürettikleri mal ve hizmetleri kar amacıyla satmaları,
Genel bütçeye belli oranda pay aktarmaları.

• Oylama, bireylerin tercihlerini siyasi karar alma mekanizmasına aktarma yoludur.

• Mali rant ve mali sömürü , iktidar kuralı(ödeme gücüne göre) uygulamasının bir sonucudur.

• Çoğunluk oylama modelinde, kamu mallarının üretim düzeyini belirleyici durumunda olan kitle Medyan seçmendir.

• Kendisine verilen görevleri soru sormadan ve kurallara uygun biçimde yerine getiren bürokrata(Max Weber'in tanımladığı) Rasyonel bürokrat denir.

• Mal ve hizmet üretmek amacıyla kamu kaynaklarını kullanak suretiyle işletmecilik faaliyeti yapan devlet kuruluşlarına kamu iktisadi teşebbüsleri denir.

• Bir sulama projesinin doğrudan maddi faydası tarım üretiminde ortaya çıkan artıştır.

• Benzer zevk ve tercihlere sahip bireylerin oluşturduğu gruplara Çıkar grupları denir.

• Seçmen sayısının ve karar verilecek konuların çok olduğu durumlarda temsili demokrasiye başvurulur.

• Kamu harcamalarının gerçek artış nedenleri: Savunma harcamalarındaki artış, Teknolojik gelişmeler, devlet anlayışındaki değişmeler, nüfus artışı

• Yarı kamusal bir malın kullanımı için daha fazla bireye izin verilmesi nedeniyle, o malı daha önce kullanan bireylerin elde ettikleri faydanın azalmasına sıkışıklık maliyeti denir.

• Temel düşünce sistemini toplumların zenginliği üzerine kuran Merkantalist akıma göre:
Toplumların zenginliği, sahip oldukları altın ve gümüşler ile ölçülmelidir.
Devlet, gerektiğinde ekonomiye müdahale etmeli ve bazı önlemler almalıdır.
Toplumların zenginleşmesi için mutlaka dış ticaret yapılmalıdır.
Milli ekonomilerin gelişimi için borçlanmaya başvurulmamalıdır.

• Devlet düzeninin sürdürülmesini, korunmasını ve devletin yönetimini sağlayan hizmetlere genel hizmetler denir.

B• askı grupları: İşçi sendikaları, işveren sendikaları, basın organları, çevreci gruplar

• Dışsallık türleri: Üreticiden üreticiye, üreticiden tüketiciye, tüketiciden tüketiciye, tüketiciden üreticiye yayılan dışsallık

• Atama ile görev almış olan devlet idare örgütünün tümüne bürokrasi denir.

• Kısa dönemde doğrudan üretimi arttırıcı etkisi olmayabilen ve faydası bir dönemle sınırlı sayılabilecek harcamalara cari harcamalar denir.

• İdari-fonksiyonel ayrıma göre, Türkiye'de konsolide bütçe harcamaları içinde en büyük paya sahip harcama kalemi genel hizmetlerdir.(%28,1)

• Devletin piyasa ekonomisine totaliter olmayan düzenleyici müdahalelerde bulunduğu ekonomik sisteme Karma ekonomik sistem denir.

• Televizyon, buzdolabı gibi malların üretimini tüketicilerin talebi belirler.

• Özel ekonomide kaynak ve gelir dağılımını fiyat öğesi düzenler.

• Bütçe sürecini başlatan "bütçe çağrısı" Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanır.

• Bütçenin işlevleri: Hukuki, Mali, Ekonomik, Siyasi

• Toplumun üretim imkanları eğrisinin orijine göre içbükey olması, özel ve kamusal malların üretiminde kıt kaynaklar ile ilgili olarak aynı etkinlikte ikame edilemeyeceğini gösterir.

• Ekonominin durgunluk dönemlerinde gerçek harcamaların ortaya çıkan ilk etkisi az gelirlilerin gelirinin artmasıdır.

• Kamu harcamalarının artışının üst sınırı milli gelirdir.

• İktisadi faaliyet sonucu artma imkanı olan üretim faktörü sermaye stokudur.

• Belirli bir dönem için harcamaların yapılmasına ve gelirlerin toplanmasına izin veren hukuki belgeye bütçe denir.

• Türkiye'de kamu gelir ve giderlerinin yer bakımından denkleştirilmesi işlemini T.C.Merkez Bankasının bulunmadığı yörelerde T.C.Ziraat Bankası yerine getirir.

• Herhangi bir vergi gelirinin belirli bir harcamaya tahsis edilememesine Ademi tahsis yöntemi (gelirlerin genelliği ilkesi) denir.

• Arz ve talep fonksiyonları içinde fiyatlandırılabilecek dışsallıklara piyasa dışsallığı denir.

• Piyasada yer almayan birçok kamu projesi çıktısının, parasal olarak değerlendirilmesi gerektiğinde marjinal maliyet kullanılır.

• T.C.Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Ziraat Odaları ve Bağkurun topladığı gelirler parafiscal (vergi benzeri yani hemen hemen vergicilik) gelirler içinde yer alır.

• Adam Smith'in vergileme ilkeleri: Adalet ilkesi, Kesinlik ilkesi, Uygunluk ilkesi, İktisadilik ilkesi

• Kendi adına ve hesabına ödediği vergiyi yansıma yoluyla başkalarına devreden kişiye aracı mükellef denir.

• Mali nitelikte rasyonel bir vergilemeyi gerçekleştirmenin şartları:
Verginin yükünün adil dağıtılması
Vergilerin tarh ve tahsil giderlerinin minimum olması
Verginin tarafsız olması
Verginin piyasada etkinliği bozmaması
Verginin yatırım ve tasarruf kararlarını olumsuz yönde etkilememesi.

• Vergiyi harçtan ayıran temel özellik karşılıksız olmasıdır.

• Montesquieu'nun "Vergi herkesin malının tamamının korunması için verdiği bir hissedir." görüşü vergiyi sigorta primi olarak kabul eden görüştür.

• Vergilerle karşılanan kamu harcamalarının milli gelirin %25'ini aşamayacağını ileri süren iktisatçı Colin Clark'tır.

• Kamu harcamalarının genel hizmetler, ekonomik hizmetler ve sosyal hizmetler olarak sınıflandırılması işlevsel sınıflandırmayı oluşturmaktadır.