Beyni genc ve zinde tutmak

> Beyin Cerrahı Doç. Dr. Cahide Topsakal, beyni
> daha zinde ve verimli kılmak için neler yapılması
> gerektiğine dair sorularımızı yanıtladı:
>
>
> Beyinlerinizi verimli çalıştırmanın yolunu biliyor
> musunuz? Uzmanlar beynin nasıl verimli
> çalıştırılacağı konusunda şu bilgileri
> veriyor.
>
> 1- Toplantı ve önemli işlerinizi sabah yapın.
> Beyin, saat 10.00'a kadar çok daha verimli
> çalışıyor
>
> 2- Öğlen yemekten sonra konsantrasyon düşer. 10
> dakikalık öğlen uykusu, beynin tekrar çalışmasını
> sağlar
>
> 3- Beyin akşam saatlerinde tekrar çalışmaya
> başlar. Sakin bir müzikle, beynin stresini alabilirsiniz
>
> * İnsanın zekasını, beyni mi belirliyor?
> İnsan zekasını yüzde 50 genetik özellikler, yüzde 50
> çevresel faktörler belirler. Çevresel faktörler
> genetikten daha önemlidir. Çok zeki doğup, zekası
> ileride de aynı seviyede kalan çok insan var. Ama sıradan
> bir ailenin çocuğu olarak doğup, birer dehaya dönüşen
> örnekler de var. Bu; eğitimle alakalı. Beynin gelişim ve
> eğitiminin yüzde 90'ı, altı yaşa kadarki süreçte
> tamamlanır. Beynin anatomik gelişimi ise 20'li
> yaşlara kadar sürer. Öğrenme kapasitesi ilk altı yılda
> çok daha ön plandadır. Çocuğa ne verilecekse, bu
> dönemde verilmelidir. Anaokulu eğitimi önemlidir.

>
> ÇOK OKUYAN GEÇ BUNAR
>
> * Beyni geliştirmek için neler yapılabilir?
>
>
>
> Yapbozlar, çocukların beyin gelişimi için
> yararlıdır. İleri yaşlarda da bulmaca çözmek, bol
> rakamlı şifreleri ve sayıları akılda tutmak ya da
> ezberlemek faydalıdır . Telefon numarası ezberlemekte de
> fayda vardır. Basit matematik hesaplarını kafadan
> çözmek de önemlidir. Bunları yapamayanları n, bol bol
> kitap okumaları gerekir. Okuyan beyin, geç bunar. Bu
> egzersizler, beyinde kısa yollar oluşturur. Kısa yollar
> yaratmak, pratik yaşam için önemlidir. Mesela
> öğrenciler bir sorunun yanıtını kolay hatırlamak için
> cevap maddelerinin satır başlıklarına harf koyar ve
> ondan kelime üretir. Böyle kelimeler türetmek de,
> yapılması gereken bir egzersizdir. Diyelim ki; aracımı
> otoparkta yeşil alanda bulunan C6'ya koydum.
> 'Yeşil Bursa'nın Ceyhan 6'sı' diye bir
> kelime türetirsem, orayı unutmam zorlaşır.

> 07.00-10.00 ARASI ÇALIŞIN
>
> * Beyin hangi saatte ne şekilde çalışmaktadır?
>
>
>
> Depresyondaki beyin, gece yarısından sonra
> sağlıksız düşünür. İyi uyumuş ve yeterli beslenmiş
> bir bedenin beyni ise gerekli beyin egzersizlerini de
> yapmışsa; en iyi sabah saatlerinde çalışır.
> 07.00-10.00 arası, öğrenmeye en yatkın saatlerdir.
> Yemekten sonra konsantrasyon düşer ve uyku bastırır.
> Siesta döneminde beyin az çalışır ve hiç randıman
> alınmaz. Şekerlemeler, beyne iyi gelir. 10 dakikalık bir
> şekerleme bazen altı saatlik uykuya bedeldir. Beyin,
> akşam saatlerinde tekrar açılır. Ancak midenin aç
> olmaması gerekir. Beyin sadece şekerle beslenir. Kan
> şekeri düşerse, beyin çalışmaz. Sık ama az yemek, kan
> şekerini sabit tutmak için önemlidir.

> GÜNDE ALTI ÖĞÜN YİYİN!
>
> * Bu yüzden mi, sınavlardan önce şeker yemek
> önerilir?
>
> Evet. Kan şekerini sabit ve yüksek tutmak, beynin
> tam kapasiteli çalışmasını sağlar. Beyin, hızlı
> şokları sevmez. Günde altı kez beslenmek ise en sevdiği
> şeydir. Zihin akşam saatlerinde açılır. Bunda çay ve
> kahvenin de rolü var. Gün içinde beden yorgun
> düştüğü için beyin de bir süre çalışmayı
> reddeder. Trafik stresi, gürültü ve aile problemleri
> beyni yorar. Bu yorgunluktan kurtulmak için kendi
> ilacınızı kendiniz bulun, sakin bir müzik ve biraz
> Polyannacılık gerekebilir. Uykudan az önce verim artar.
> Beyin gece verim alıyorsa, bu saatler değerlendirilmelidir
> .
>
> Başkasının acısına çok üzülmeyin
>
> Beynimizi endişeden uzak tutmalıyız. Beyin
> 'acaba'yı sevmez. Evrene soru işareti şeklindeki
> düşünceler yayarsanız, gerçekleşecek güzel olayları
> olumsuzlaştırabilirsi niz. Hiç kimsenin acısı ile çok
> fazla empati yapmamak lazım. Çok fazla empati, benzer
> acıların size yapışmasına yol açar. Endişeli bir
> beyin verimli olamaz. Hedefe kitlenin! "Kesinlikle bunu
> yaşayacağım "dediğiniz anda, bir beyin cerrahı
> olarak size garanti ediyorum ki; yapamayacağınız şey
> yoktur. Öte yandan başarıya alışmış bir beyni de
> doyurmak gerekir. Böyle bir beyin, daha çok başarı
> ister.
>
> Muz, çikolata ve müzik beyni zinde tutar

>
> * Beyni genç ve zinde tutmak için tüketilmesi
> gereken gıdalar var mı?
>
> Hafif miktarda kafein yani çay, kahve ve kola
> tüketimi beynin daha berrak çalışmasını sağlar.
> Birçok insanda kahve alışkanlığı beyni açmak için
> gelişmiştir. Kahve içmeden uyanamayan birçok insan
> vardır. Ancak alışık olmayan bir kişinin, güne kahve
> içerek başlaması ters etki yaratabilir. Çikolata, muz,
> fındık, fıstık ve balık gibi birtakım gıdalar ise
> serotonin içerdikleri için mutluluk hormonu yayılmasını
> sağlar. Bu gıdaların, beyni zinde ve mutlu tutmaya
> yönelik bir etkileri vardır. Mutlu beyin de, tam kapasite
> ile çalışır.
>
> * Beyin sağlığı için kesinlikle uzak
> durulması gereken şeyler var mı?
>
> Sigara ve alkolden mutlaka uzak durmak gerekiyor.
> Nikotin, vücudun bütün damarlarını büzeceği için
> beynin kanlanmasını bozar. Bu da; beyne az kan gitmesi
> anlamına geleceği için beyin yarı kapasite ile
> çalışmaya başlar. Sürekli alkol tüketenlerin
> beyinlerinde küçülmeler de olabilir.. Kokain kullanımı
> da, beyni bir ceviz kadar küçültebilir.

> HOBİLER EDİNMELİSİNİZ!
>
> * Spor ve müziğin, beyin sağlığına yönelik
> olumlu etkileri var mı?
>
> Kesinlikle var. Spor ve müzikle alakalı olmak,
> beyni besler. Bir hobi edinmek bu anlamda çok önemlidir.
> Örgü örmek gibi en basit hobi bile, sizin, dolayısıyla
> da beyninizin mutlu olmasını sağlar. Spor yapmak da beyin
> sağlığı için çok yararlıdır. Spor yaparken, beyinde
> endorfin denen bir madde salgılanır. Bu da; beyne haz
> duygusu verir ve gelişmesini sağlar. Spor, beyinde
> gençlik hormonu salgılanmasına da imkan verir. Bu da,
> eskiyen hücreleri yeniler.
>
> Unutkanlığın ilacı meditasyon
>
> * Unutkanlık, beynin çok yorulduğunun bir
> işareti midir?
>
> Unutmak, hafıza yorgunluğundan kaynaklanır.
> Genellikle önemsenen şeyler unutulmaz. Beyin önem
> sayısına göre olayları çöpe atar. 40 yaşından sonra,
> herkeste unutkanlıklar olur. Bunu geciktirmek elimizdedir.
> İyi beslenerek, kan şekerini sabit tutarak, spor ve beyin
> jimnastiği yaparak; unutkanlığı minimumda tutabiliriz.
> Beyin daha erken yaşlarda fire vermeye başlasa da,
> yaşlanma 40'lı yaşlardan itibaren gerçekleşir.
> Beyni stresten uzak tutmanın yollarından biri
> meditasyondur.
>
> Antidepresan yerine gün ışığı
>
> * Mutluluk ve mutsuzluk beyni nasıl etkiler?
>
>
> Beyin depresyona girdiği zaman farklı, mutlu
> olduğu zaman farklı çalışır. Ağır depresyon
> yaşayanların hafıza kaybına uğrar. Hafızanın geri
> gelmesi, bir-iki yılı bulabilir. Bu yüzden,
> depresyonları ağır seviyeye vardırmamalı. Gün içinde
> beynin salgıladığı hormonlar, performans kabiliyetini
> etkiler. Mutsuzluk, mutluluk hormonunu aşağı çeker ve
> depresyonu getirir. Biz de, mutluluk hormonunun yeniden
> salgılanması için antidepresan veririz.

> PERDENİZ AÇIK OLSUN!
>
> * Antidepresanlar beyne herhangi bir zarar verir
> mi?
>
> Beyne zarar vermezler ancak beyin dışındaki
> başka fonksiyonları etkileyebilirler. Şişmanlık ya da
> cinsel isteksizlik yaratabilirler. Ancak alkol ile birlikte
> alınırlarsa, beyne zarar verirler. Ben depresyondaki
> insanlara bol bol yürüyüşe çıkmalarını öneriyorum.
> Ayrıca, depresyona eğilimi olanlar odalarının perdeleri
> kapalı olarak uyumamalı. İnsanların sabahları gün
> ışığı ile uyanmaları gerekir. Gün ışığı, beyinde
> serotonin denen mutluluk hormonunu salgılayan en önemli
> faktördür. Sabahları, yavaş yavaş dönen ışığı
> beynin algılaması gerekir.. İlaç, beynin kendi ürettiği
> serotoninin yerini almaz.